जनकपुरधाम । देशका विभिन्न पहाडी जिल्लामा आएको विनाशकारी बाढीपहिरोका कारण मधेश प्रदेशका बजारमा हरियो तरकारीको आपूर्ति प्रभावित भएको छ। बाढीपहिरोले सडक तथा पुलमा क्षति पुर्याएपछि पहाडी क्षेत्रबाट मधेशतर्फ आउने तरकारीको ढुवानी प्रभावित हुँदा बजारमा आपूर्ति घट्नुका साथै मूल्यसमेत बढेको हो।
वर्षायाममा मधेशका बजारमा पहाडी जिल्लाबाट आउने तरकारीको हिस्सा ठूलो हुने गर्छ। तर, पछिल्लो बाढीपहिरोका कारण तरकारी उत्पादन हुने क्षेत्रदेखि काठमाडौंको कालीमाटीलगायत ठूला बजार हुँदै मधेशसम्म आउने सडकमार्ग प्रभावित भएपछि नियमित आपूर्ति शृङ्खला बिथोलिएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।
आपूर्ति घटेपछि जनकपुरधामका बजारमा अधिकांश हरियो तरकारीको मूल्य बढेको छ। जनकपुरधामको स्टेशनस्थित तरकारी बजारमा अहिले प्रतिकिलो भान्टा ८० रुपैयाँ, मुला ६०, गोलभेँडा १००, काउली १००, तोरीको साग १६० देखि २००, परबल ९०, तितेकरेला १२०, ओल ६० देखि ९० र घिरौँला ६० रुपैयाँसम्म पुगेको छ।
बाढीपहिरोअघि यीमध्ये अधिकांश तरकारी प्रतिकिलो २० रुपैयाँदेखि बढीमा ८० रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको व्यापारीहरू बताउँछन्। आपूर्ति घटेपछि केही तरकारीको मूल्य दोब्बरसम्म बढेको छ।
स्टेशन तरकारी बजारका व्यवसायीहरूका अनुसार अहिले मूल्यवृद्धिभन्दा पनि नियमित आपूर्ति कायम राख्नु मुख्य चुनौती बनेको छ। कालीमाटीलगायत ठूला बजारमा निर्धारण हुने मूल्यलाई आधार बनाएर तरकारीको कारोबार हुँदै आए पनि त्यहाँबाट पर्याप्त मात्रामा तरकारी आउन नसक्दा स्थानीय बजारमा उपलब्ध सीमित मौज्दातबाट माग धान्नुपर्ने अवस्था आएको उनीहरूको भनाइ छ।
“पहिले जति मात्रामा तरकारी आउँथ्यो, अहिले त्यति आउँदैन। गाडी र बाटोको समस्या भएपछि आपूर्ति घटेको छ,” एक व्यवसायीले भने, “आपूर्ति सहज नहुँदासम्म बजारमा मूल्य घट्ने सम्भावना कम देखिन्छ।”
तरकारी व्यवसायीहरूका अनुसार बाढीपहिरोका कारण सडक अवरुद्ध हुँदा ढुवानी समय बढ्नुका साथै यातायात खर्चसमेत बढेको छ। बाटोमा लामो समय लाग्दा कतिपय तरकारी बिग्रिने जोखिम बढेकाले त्यसको असर पनि बजार मूल्यमा पर्ने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।
पहाडी क्षेत्रमा उत्पादन हुने तरकारी मधेशसम्म ल्याउनुअघि विभिन्न बजार हुँदै आउने भएकाले एउटा स्थानमा भएको अवरोधले समग्र आपूर्ति शृङ्खलामै प्रभाव पार्ने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। विशेषगरी वर्षायाममा स्थानीय उत्पादन सीमित हुने भएकाले मधेशका बजार पहाडी तथा अन्य जिल्लाबाट आउने तरकारीमा बढी निर्भर हुने गर्छन्।
आपूर्ति प्रभावित हुँदा खुद्रा बजारमा मात्रै नभई होटल, रेस्टुरेन्ट तथा दैनिक उपभोगका लागि तरकारी खरिद गर्ने परिवारसमेत प्रभावित भएका छन्। नियमित रूपमा प्रयोग हुने तरकारीको मूल्य बढेपछि उपभोक्ताको दैनिक खर्चसमेत बढेको छ।
जनकपुरधामका उपभोक्ताहरूले तरकारीको मूल्य एकैपटक बढ्दा दैनिक भान्साको खर्च व्यवस्थापन गर्न कठिन भएको बताएका छन्। सीमित आम्दानी भएका परिवारमा यसको प्रभाव अझ बढी परेको उनीहरूको भनाइ छ।
व्यवसायीहरू भने तरकारीको मूल्य आफूहरूले मात्र बढाएको नभई थोक बजारको मूल्य, ढुवानी खर्च र आपूर्तिको अवस्थाका आधारमा खुद्रा मूल्य निर्धारण हुने बताउँछन्। बजारमा पर्याप्त तरकारी नआउँदा प्रतिस्पर्धाभन्दा पनि उपलब्ध वस्तुबाट माग धान्नुपर्ने अवस्था रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
यसबीच, स्थानीय उत्पादन बढाउने र वैकल्पिक आपूर्ति स्रोत विकास गर्ने आवश्यकता पनि देखिएको छ। बाढीपहिरोका कारण मुख्य सडकमार्ग अवरुद्ध हुँदा एउटै आपूर्ति मार्गमा निर्भर बजारमा तत्कालै अभाव देखिने भएकाले स्थानीयस्तरमै तरकारी उत्पादन, सङ्कलन तथा भण्डारणको व्यवस्था गर्नुपर्ने कृषि क्षेत्रका जानकारहरूको भनाइ छ।
विशेषगरी मधेशका जिल्लामा वर्षायाममा स्थानीय उत्पादनलाई बजारसँग जोड्न सके बाह्य जिल्लाबाट हुने निर्भरता केही घटाउन सकिने उनीहरू बताउँछन्। किसानलाई उत्पादनका लागि आवश्यक बीउ, सिँचाइ, प्राविधिक सहयोग तथा बजारको सुनिश्चितता दिन सके स्थानीय उत्पादनले आपूर्ति शृङ्खलामा महत्वपूर्ण योगदान गर्न सक्ने देखिन्छ।
अहिलेको अवस्थामा बाढीपहिरो प्रभावित सडक तथा पुलको मर्मत र ढुवानी मार्गलाई यथाशीघ्र सञ्चालनमा ल्याउन सके तरकारीको आपूर्ति क्रमशः सहज हुने व्यवसायीहरूको अपेक्षा छ। आपूर्ति नियमित नभएसम्म मधेशका बजारमा तरकारीको मूल्यमा थप उतारचढाव आउन सक्ने उनीहरूको अनुमान छ।
